«مامان، گوشی را میدهی؟» این جملهای است که اکثر والدین آن را از زبان فرزندان خود شنیدهاند. دنیایی که ما در آن زندگی میکنیم، پر از صداهایی است که تا چند سال پیش وجود نداشتند. حالا در خانهها، کافیشاپها، خیابانها، حتی در پارکها، دیگر کمتر صدای خندههای کودکانه را میشنویم. صدایی که جای خود را به تپتپ انگشتهای کوچک روی صفحههای لمسی داده است. کودکی که باید با بادکنکهای رنگی سرگرم باشد، امروز در دنیای بی انتهای ویدئوهای کوتاه غرق شده است. نوجوانی که باید در حیاط مدرسه از بازیهای دستجمعی لذت ببرد، سرش را پایین انداخته و درگیر لایکها و پیامهایش است.
ماجرا از کجا شروع شد؟ شاید از وقتی که پدر و مادرها برای آرام کردن فرزندشان، گوشیهایشان را به دست آنها دادند. شاید از وقتی که فهمیدیم کودکان دیگر برای بازی کردن نیازی به حیاط ندارند، چون میتوانند ساعتها غرق در دنیای دیجیتال باشند. اما این دنیای پر زرق و برق، همیشه هم امن نیست. کودکانی که زودتر از موعد، به فضای مجازی پا میگذارند، چه آسیبهایی میبینند؟ دنیای اینترنت با آنها چه میکند؟ و مهمتر از همه، آیا ما خودمان در این مسیر مقصر نیستیم؟
ورود زودهنگام کودکان به فضای مجازی، آن هم بدون نظارت کافی، مانند پرتاب شدن به اقیانوسی بیانتهایی است که در آن، امواج طوفانی و ناشناختههای زیادی انتظارشان را میکشد. از اعتیاد به بازیهای آنلاین گرفته تا مواجهه با محتوای نامناسب، از خطرات امنیتی گرفته تا افت تحصیلی، این کودکان پیش از آنکه فرصت بلوغ فکری داشته باشند، درگیر چالشهایی میشوند که برای حل آنها آماده نیستند.
گرفتاری در بند صفحههای نورانی
«فقط پنج دقیقه دیگر!» این جملهای است که والدین از کودکانشان هنگام استفاده از گوشی یا تبلت بارها و بارها شنیدهاند. اما این پنج دقیقهها اغلب به ساعتها تبدیل میشوند و ناگهان میبینید که کودک شما نه تنها زمان زیادی را در فضای مجازی میگذراند، بلکه وابستگی شدیدی به آن پیدا کرده است. وابستگی شدید به اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث میشود کودکان کم کم از فعالیتهای فیزیکی، بازیهای سنتی، روابط اجتماعی واقعی و حتی خواب کافی فاصله بگیرند. تحقیقات نشان دادهاند که کودکانی که مدت زیادی را در دنیای دیجیتال وقت میگذرانند دچار کاهش تمرکز، اضطراب، و حتی افسردگی میشوند.
چرا این اتفاق میافتد؟ الگوریتمهای پلتفرمهای اجتماعی مانند اینستاگرام، تیکتاک و یوتیوب و… به گونهای طراحی شدهاند که کاربران را هرچه بیشتر درگیر کنند. محتوای کوتاه و جذاب، حس کنجکاوی و نیاز به تعامل را در کودکان قلقلک میدهد و آنها را در چرخهای از مصرف بیپایان اطلاعات گرفتار میکند. این همان نقطهای است که مغز کودک یاد میگیرد لذتهای سریع را جایگزین فعالیتهای دیگر کند. حالا کتاب خواندن، بازیهای فکری، حتی گفتوگو با خانواده دیگر جذاب نیستند. چون هیچکدام آن لذت سریع و بیوقفهای را که فضای مجازی میدهد، ندارند.
دیدگاهتان را بنویسید